Almanya’da verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması

Almanya’da boşanan bir Türk vatandaşı, Türkiye’deki nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam edebilir. Bunun nedeni, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmamasıdır. Kararın Türkiye’de de sonuç doğurması için tanınması gerekir.

Tanınmamış bir boşanma kararı; Türkiye’de yeniden evlenme, miras, nüfus ve tapu işlemleri gibi pek çok konuda sorun yaratabilir.

İki yol: idari tanıma ve tanıma davası

İdari tanıma. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesi, belirli şartlar altında yabancı boşanma kararlarının mahkemeye gidilmeden nüfus kayıtlarına işlenmesine imkân tanır. Bu yol yalnızca boşanmaya ilişkin kesinleşmiş kararlar için ve eşlerin birlikte başvurması hâlinde kullanılabilir. Başvuru Türkiye’deki nüfus müdürlüklerine veya yurt dışındaki dış temsilciliklere yapılır.

Tanıma davası. Eşlerin birlikte başvurması mümkün değilse veya idari tanımanın şartları oluşmuyorsa, Türkiye’de mahkemede tanıma davası açılır. Bu dava 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 50 ve devamında düzenlenmiştir. Boşanma kararlarının tanınmasında görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Yetkili mahkeme

MÖHUK m. 51’e göre dava, aleyhine tanıma istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer mahkemesi, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.

Mahkemenin incelediği şartlar

Tanıma davasında mahkeme, Alman kararının esasını yeniden incelemez. Değerlendirilen başlıca konular şunlardır:

Kararın Almanya’da kesinleşmiş olması
Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
Karşı tarafın usulüne uygun olarak davaya çağrılmış ve savunma hakkına riayet edilmiş olması
Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması

Tanımada, tenfizden farklı olarak karşılıklılık şartı aranmaz (MÖHUK m. 58).

Gerekli belgeler

Alman mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği
Kararın kesinleştiğini gösteren şerh (Rechtskraftvermerk)
Karar ve kesinleşme şerhi için apostil şerhi
Belgelerin onaylı Türkçe tercümeleri
Davayı vekil yürütecekse, boşanma kararının tanınması için yetki içeren vekâletname

Velayet ve nafaka hükümleri

Boşanma kararında velayet veya nafakaya ilişkin hükümler de bulunabilir. Bu hükümlerin Türkiye’de icra edilebilmesi için ayrıca tenfiz talep edilmesi gerekebilir. Hangi hükümlerin tanıma, hangilerinin tenfiz kapsamında ele alınacağı somut karara göre değerlendirilir.

Almanya’dan takip

Tanıma davası, Almanya’da yaşayan kişi için vekil aracılığıyla Türkiye’de yürütülebilir. Vekâletname Türk konsolosluğunda veya Alman noterinde düzenlenebilir.